Интервју: ЕРВАН ФУЕРЕ, СПЕЦИЈАЛЕН ПРЕТСТАВНИК НА ЕУ И ШЕФ НА ДЕЛЕГАЦИЈАТА НА ЕВРОПСКАТА КОМИСИЈА ВО МАКЕДОНИЈА


Заедно ке го изодиме патот кон ЕУ


Неговата екселенција, г. Ерван Фуере, новиот специјален претставник на Европската Унија во Македонија и шеф на Делегацијата на Европската комисија во Скопје, го запознавме како човек кој на нашата влада и го достави мислењето на Комисијата за македонската апликација за членство во ЕУ. Мислењето беше позитивно, а таква беше и јавната перцепција на новиот претставник на ЕУ - како носител на долгоочекуваната, добра вест. Амбасадорот Фуере го замоливме за интервју, а тој љубезно прифати, и покрај неговата преполна агенда. Разговаравме, неминовно, за евроинтеграцијата, за улогата на граѓанското општество во тој процес, за Македонија и за Ирска, земјата од која потекнува тој.

Ваша екселенцијо, за почеток, Ве молам накусо претставете им се како европски политичар на нашите читатели...
Во круговите на Европската Унија работам долго, долго време. Во институциите на ЕУ сум од 1973 година, но поради моето семејство и моите интереси, работев на прашања поврзани со ЕУ уште како студент - бев потпретседател на Младите европски федералисти и секогаш бев длабоко вклучен во европските студентски политики. Така, приклучувањето кон Европската Унија беше логичен чекор за мене. Мојата кариера ме однесе низ цела Јужна Америка, во Јужна Африка и еве сега во Европа. Среќен сум што сум во Европа во оваа фаза, бидејќи сум сведок на овој исклучителен процес на елиминирање на линиите коишто ја делат Европа, а коишто беа поставени во историјата, во оваа фаза во којашто земјите од Балканот исто се инспирирани да станат дел од Европската Унија. Јас сум среќен што сум тука и што можам да помогнам да се оствари тој сон. За време на вашите први денови во Македонија, имавте многу важна задача - да го пренесете мислењето на Европската комисија за апликацијата на Македонија за членство во ЕУ. Тоа е добар и ветувачки почеток на вашата мисија во нашата држава.


 Кој е вашиот официјален коментар за овој значаен чекор за Македонија и ако смеам да парашам, какви се вашите лични чувства во врска со тоа?
Секако, за мене лично е голема привилегија што можев формално да & ја презентирам на вашата влада и на народот одлуката на Европската комисија официјално да препорача Р. Македонија да добие статус на земја-кандидатка. Оваа одлука е мошне важна од неколку причини - прво, бидејќи е признание за постигнувањата на државата во постконфликтниот период, и второ, & дава нов поттик на владата да ги удвои напорите за спроведување на реформите. Навистина, ова беше прекрасен почеток на мојата мисија и тоа ми овозможи да пренесам неколку клучни пораки коишто треба да ги има на ум вашата држава на патот што ја чека, на патувањето - а тоа патување ќе го изодиме заедно. На тој пат постои јасна одредница и ентузијазам што треба да го поддржиме ние, особено кај јавното мислење, кај граѓанското општество. Дали веќе имавте шанса да бидете сведок на такво возбудливо патување на некоја друга држава? Да, имав привилегија да бидам назначен во Словенија, не на почетокот на преговорите, туку во последните две години, така што од прва рака ги следев огромните напори што ги направија словенечката влада и народот за да ги запазат роковите и да одговорат на обврските за членството во ЕУ. Бев исто така во можност да учествувам во процесот на Референдумот на кој луѓето се изјаснија дали сакаат да & се придружат на ЕУ. Ние спроведовме голема информативна програма со цел да обезбедиме јавноста да добие максимум објективни информации за резултатите од преговорите, за можните последици коишто ќе ги има асоцијацијата врз земјата, така што луѓето можат самите да одлучат како да гласаат. Тоа беше извонредно искуство и јас сум сигурен дека експертизата што ја изгради Словенија може да биде од голема помош за вашата држава. Знам дека веќе се спроведуваат некои “твининг-програми”. Словенците го разбираат овој регион и неговата чувствителност, така што сметам дека тие можат да бидат идеални партнери на ова наше патување, исто така. И покрај атмосферата на еуфорија што го следеше позитивното мислење на Европската комисија, важно е да запомниме дека не очекува уште многу работа.

Ако сакаме да станеме дел од ЕУ. Кои проблеми треба да ги решиме најпрво?
Европската комисија зацрта еден вид “патна карта” за ова патување. Меѓу првите приоритети е завршувањето на процесот на спроведување на одредбите од Охридскиот рамковен договор. Го потцртувам зборот спроведување - важно е да има ефективно спроведување на одредбите и локалните заедници да го почувствуваат тоа. Децентрализацијата, подеднаквата застапеност, зајакнување на судството и на полицијата, владеењето на правото, административните реформи, борбата против корупцијата - се главните предизвици. Освен ова, Владата има важна задача да ја подобри економската клима. Земјата страда од недостиг на инвестиции, и домашни, и странски. Значи, треба да се подобри регулативата така што ќе се привлечат инвеститори. Во оваа задача, освен Владата, треба да се вклучи и бизнис-заедницата. Потоа, важен приоритет се изборните реформи. ОБСЕ-ОИДХР изготви мошне специфични препораки и сега е до Владата и до Парламентот да ги прифатат реформите што ќе овозможат следните избори да се извршат под неопходните стандарди. Тоа ќе биде клучен тест за државата. Која ќе биде улогата на Делегацијата во оваа нова ситуација за Македонија?

Како Делегацијата ќе и  помогне на државата да одговори на препораките од Комисијата и обврските за членство?
Јас би рекол, улогата на целата Европска Унија, бидејќи во Делегацијата ја вклучувам и мојата одговорност како специјален пратеник, во смисла на подобрување на безбедноста, како и Европската агенција за реконструкција. Сите овие инструменти на ЕУ се на располагање за да & помогнат на вашата држава да одговори на различните предизвици на реформата, да ја водат и да ја охрабрат да ги спроведе реформите и да надмине одредени празнини, или пак доколку се јават проблеми во исполнувањето на обврските - се со цел да се увериме дека е остварен моментот. Која треба да биде улогата на граѓанските организации и на целиот граѓански сектор во процесот на евроинтеграцијата? Дали мислите дека јавното учество досега беше доволно застапено? Сакам да нагласам дека ЕУ го застапува градењето консензус - со други зборови, дека во напорите за зачленување во ЕУ треба да се вклучат сите сектори во општеството и дека тоа треба да се базира на политички консензус. Навистина, целта за приклучување кон ЕУ е обединувачки елемент за државата бидејќи ги здружува сите сектори, сите различни заедници. Ако ги погледнете минатите искуства, ќе видите дека успесите во преговорите и зачленувањето на другите држави се базираа на таков консензус. И, јас особено ја нагласувам улогата на граѓанскиот сектор, кој е еден вид “очи и уши” на локалните заедници, на луѓето. Тие имаат мрежа каква некогаш нема ни владата. Нивната улога е да бидат мошне активни “кучиња-чувари” во однос на активностите на Владата и на политичките партии. Се разбира, тоа значи дека и граѓанскиот сектор има одговорност. Но, успехот ќе зависи од степенот до којшто граѓанскиот сектор е вклучен во процесот. А тоа бара проактивен пристап од страна на Владата. Постојат различни методи да се обезбеди тоа, на пример, преку меѓувладина група за дијалог со граѓанскиот сектор, или пак, мошне важно - с$ уште не ми е познато, можеби постои, законска рамка којашто е поволна за активностите на граѓанското општество, со други зборови, да постојат услови што на граѓанскиот сектор ќе му овозможат да дејствува и да ја одигра таа критичка улога којашто е многу важна. Сметам дека зајакнувањето на граѓанското општество е рефлексија на зајакнатата демократија во секоја држава. Институциите на ЕУ направија многу за зајакнување на граѓанскиот сектор во Македонија. Но, сепак, има недостиг од профилирани и професионализирани граѓански организации. Како во иднина ќе продолжи таа поддршка? Дали македонските граѓански организации ќе имаат пристап до повеќе и до нови фондови на ЕУ? Многу е важно дека ние ќе го охрабриме граѓанскиот сектор во неговите активности, а исто така, мошне важно, ќе се фокусираме не само на етаблираниот граѓански сектор којшто веќе создал мрежи и европски партнерства, но исто така ќе им помагаме на помалите групи коишто имаат подеднакво важна улога. Тоа секако ќе биде еден од моите приоритети - поддршката на мошне активната улога на граѓанското општество и помошта за оние кои с$ уште не достигнале ниво на професионални стандарди и услови. Истовремено, важно е да не создадеме зависен граѓански сектор што би можел да егзистира само врз основа на странска помош - тоа би било грешка. Сакаме да изградиме саморастечко граѓанско општество коешто ќе се развива како одговор на определена клима во државата. И, јас силно би ја поддржал соработката со другите држави во регионот, знам дека има активни здруженија, на пример во Белград, или во Љубљана, но и во Брисел, каде постојат федерации на граѓански организации. Ќе бидеме задоволни ако видиме како можеме тука да пренесеме некое искуство од тие федерации.

Вие потекнувате од убава, зелена земја. Но, во моментов живеете исто така во земја богата со природна разновидност. На основа на кои други аспекти можете да ги споредите Ирска и Македонија?
 Секако има многу нешта коишто ни се заеднички, но особено една, тоа е нашата историја. И двете држави страдавме многу во нашата историја, сме виделе поделби и сме се справувале со делби во општеството. Мислам дека и двете држави успеавме да креираме, да дефинираме рамка за да ги надминеме тие делби. Во Ирска тоа беше мошне долг процес, но ние го постигнавме Договорот од Велики петок во 1997 година, кој беше темелник што ги спои заедниците. Научените лекции говорат дека за да ги надминете делбите, за да имате мир, морате да преговарате со вашите непријатели, да склучите мир со нив и од непријатели да ги претворите во пријатели. Мора да се создаде дух на партнерство. Тоа е причината што јас имам посебни чувства кон вашата држава и нејзините страдања низ историјата. Сигурен сум, исто така, дека имаме и сличен пристап кон важноста којашто му ја даваме на нашиот културен идентитет и традицијата, како и на диверзитетот на традициите, бидејќи тоа е и концептот врз којшто се базира европската интеграција - зајакнувањето на нашите културни различности.

М.И.